ابزار رایگان وبلاگ

تصویر ثابت

استاندار خوزستان
استاندار خوزستان
تأییدپذیری کامل این مقاله به نیاز است.شیوهٔ ویکی‌پدیا برای ارجاع به منابع، با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بی‌منبع را می‌توان به چالش کشید و حذف کرد. درستی این مقاله اختلاف نظر وجود دارد. خواهشمندیم در روشن‌شدن اعتبار منابع مورد اختلاف کمک کنید. بحث‌های مرتبط را می‌توانید در صفحهٔ بحث ببینید. بی‌طرفی این مقاله اختلاف‌نظر وجود دارد.صفحهٔ بحث یافت شود. لطفاً تا پایان حل مناقشه این برچسب را برندارید. مختصات: شمالی شرقیشمالی شرقی31.32730; 48.69400 اهوازتعداد شهرستان‌هامنطقه زمانیIRST (گرینویچ+۳:۳۰)دی‌اس‌تی)IRDT (گرینویچ+۴:۳۰)وبگاه رسمینماینده ولی فقیهسید محمدعلی موسوی جزایریغلامرضا شریعتی استانی در جنوب‌غربی ایران است، که بر کرانهٔ خلیج فارس قرار دارد و مرکز تولید نفت و گاز ایران به‌شمار می‌آید. مساحت استان خوزستان ۶۴٫۰۵۷ کیلومتر مربع است و با جمعیتی معادل ۴٬۷۱۰٬۵۰۶ نفر (۱۳۹۵)، پنجمین استان پرجمعیت ایران محسوب می‌شود. شهر اهواز مرکز استان خوزستان است. فلات ایران محسوب می‌شود، که پیشینه‌ی سکونت انسان در آن به ۲۷۰۰ سال پیش از میلاد مسیح و شکل‌گیری تمدن عیلام در هزارهٔ سوم قبل از میلاد، بازمی‌گردد. خوزستان از شمال به استان لرستان، و شرق به [[استان چهارمحال و بختیاری]، از شمال‌غربی به استان ایلام، از شرق و جنوب‌شرقی به استان کهگیلویه و بویراحمد، از جنوب به استان بوشهر و خلیج فارس و از غرب به کشور عراق محدود می‌شود. مجلس شورای اسلامی و ۶ نماینده در مجلس خبرگان رهبری می‌باشد. شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی، شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب (بزرگترین تولیدکننده نفت ایران)، شرکت ملی حفاری ایران، شرکت فولاد خوزستان و شرکت نفت و گاز اروندان در استان خوزستان مستقر می‌باشند. ویرایش ریشه نام خوزستان و زبان خوزی نام خوزستان بر روی نقشه ایران در عصر خلفای عباسی خوزستان در نقشه‌ای اثر ابن حوقل (قرن چهارم ه‍. ق) خوزستان در نقشه‌ای اثر محمود کاشغری (سدهٔ ۱۱م) ویرایش فارسی باستان که مربوط به ۲۵۰۰ سال پیش هستند برای نامیدن سرزمین عیلام (یعنی منطقهٔ جنوب غربی ایران امروز و دربردارندهٔ خوزستان امروز) واژه‌های -ʰŪja و -ʰŪvja به کار رفته‌است. این واژه‌ها ۲۴ بار در سنگ‌نوشته‌های داریوش یکم و یک بار در سنگ‌نوشته‌ای از خشایارشا ثبت شده‌اند. همین واژهٔ -ʰŪja است که در زبان فارسی تبدیل به شده‌است. شده‌است. استرابون و پلینیوس از خوزستان به اسم اوکسی نام می‌برند. این استان با عیلامیان باستان و شوش کم و بیش مرتبط است. نام اهواز، شوش و هویزه منعکس‌کننده ساکنین این منطقه در زمان عیلامیان بوده‌است ویرایش فارسی میانه (یا همان پهلوی ساسانی) و نیز در پارتی (یعنی همان پهلوی اشکانی) به صورت hūğestān (یعنی هوجِستان) یا hūžestān (یعنی هوژِستان) آمده‌است. سریانی‌ها به آن بت هوزایه می‌گفتند. پارتی بر روی دست‌نویس مانوی M 5569 که از زمان و مکان مرگ مانی می‌گوید و در سدهٔ سوم میلادی (یعنی سیصد سال پیش از اسلام) نوشته شده‌است: ، اود شَهرِستان چِ بِیلاپاد، کَذ اَهراماد هُو پِدَر رُوشن … , ud šahrestān če bēlābād, kaδ ahrāmād hō pidar rōšn بیلاباد (یعنی همان گندی‌شاپور)، که پدر روشنایی (یعنی مانی) عروج کرد. ویرایش سوات سوجک در کتاب‌های تاریخ کلاسیک اسلامی، نام این استان خوزستان بود. ابن حوقل جغرافی‌دان قرن ۱۰ میلادی در کتاب «صورت الارض» در فصلی جداگانه این استان را همراه با نقشه توصیف می‌کند و یاقوت در سده ۱۳ میلادی در معجم البلدان جزئیاتی از استان خوزستان نوشته‌است. ریچارد فرای درمورد خوزستان می‌نویسد: «خوزستان استانی ثروتمند و کم ارتفاع بود که دست کم به هفت کوره تقسیم می‌شد؛ بزرگترین جز آن هرمزداردشیر یا هرمزدشهر بود که عرب‌ها بدان سوق‌الاهواز می‌گفتند». زبان عربی اهواز است که نام پایتخت استان خوزستان است. ابن خردادبه (متوفای حدود ۳۰۰ ق) خوزستان را با همان اهواز یکی می‌داند و آنجا را سرزمینی وسیع، مشتمل بر هفت کوره برمی‌شمارد که با نام کور الاهواز می‌خواندش. ابن خردادبه، نظر دیگری دربارهٔ نام اهواز دارد. او نه فقط اهواز بلکه کل موقعیت جغرافیایی خوزستان امروزی را اهواز می‌داند. (متوفای حدود ۳۰۰ ق) خوزستان را با همان اهواز یکی می‌داند و آنجا را سرزمینی وسیع، مشتمل بر هفت کوره برمی‌شمارد و به آن اکوار الاهواز می‌گوید. سبب وجود همین هفت کوره در این سرزمین، عضدالدوله دیلمی، آنجا را اقلیم هفت حوزه نام گذارده تا آنجا که مقدسی در قرن چهارم هجری، از رواج این نام خبر داده و پیروی خود را از آن، اعلام می‌دارد. همچنین او یادآور می‌شود که برخی از این حوزه‌ها از میان رفته‌است. ویرایش أبو ریحان بیرونی (درگذشت: ق ۴۴۰): الآثار الباقیة عن القرون الخالیة. تصحیح: پرویز اذکایی. تهران ۱۳۸۰. مع من کان معه من النصاری. و یقال لها ارغان بالغین و هی أرجان، و کان الصاحب إسماعیل بن عباد ینزل بها فی بعض الأوقات … علی بابه فناهیک بهذا شرفا و اشتهارا و علوا فی الدین و قبولا فی بلاد المسلمین بطول الدنیا و عرضها. خوارزمی یکی از بزرگترین دانشمندان ایرانی در نیمه دوم قرن چهارم ه‍.ق در کتاب «مفاتیح العلوم» در مورد زبان خوزی و نام خوزستان چنین می‌گوید: «الخوز:لغه منسوبه الی کور خوزستان و بها یتکلم الملوک و الاشراف فی الخلا ٕ و مواضع الاستفراغ و عند التغری فی الحمام.» ویرایش زاگرس احاطه شده‌است، با حرکت به سمت داخل استان از ارتفاع این کوه‌ها کاسته شده و جای خود را به تپه ماهورها می‌دهد. خوزستان شامل دو منطقه کوهستانی و جلگه‌ای است. دو پنجم کل مساحت استان را کوهستانی و سه پنجم آن جلگه‌ای است. کوه چو، زردکوه، شاویش، آب‌بندان، مامازاد، کوه سیاه و کوه چال از جمله کوه‌های خوزستان هستند. جلگه خوزستان شیب کمی دارد و در برخی از نقاط آن گنبدهای نمکی موجود است که نقش عمده‌ای در شور کردن اراضی و آب‌ها دارد. ویرایش پنج رود بزرگ خوزستان پنج رود بزرگ که از زاگرس سرچشمه می‌گیرند زمین‌های جلگه خوزستان را سیراب کرده و به‌طور مستقیم یا غیر مستقیم به خلیج فارس می‌ریزند. کارون بزرگترین این رودها، بزرگترین و تنها رود قابل کشتیرانی در ایران است، این رود که از کوه‌های زاگرس مرکزی سرچشمه می‌گیرد در نزدیکی شوشتر به آب دز می‌پیوندد و در نزدیکی ورودی اروندرود به خلیج فارس به این رود می‌ریزد. رود کرخه سومین رود بلند ایران پس از کارون و سفیدرود است. این رود که از کوه‌های زاگرس سرچشمه می‌گیرد پس از طی مسیری نزدیک به ۷۵۵ کیلومتر در جهت جنوب غربی به تالاب هورالعظیم در مرز ایران و عراق می‌ریزد. نام کرخه از شهری در کوره شوش خوزستان به نام کرخا یا کرخه برگرفته‌شده‌است. آب دز از زاگرس مرکزی در ۲۰ کیلومتری شمال شرقی بروجرد نزدیکی چهاربره جریان می‌یابد از میان شهر دزفول می‌گذرد و در ۱۰۰ کیلومتری جنوب این شهر در بند قیر به کارون می‌ریزد. این رود با حجم بالای آب در طول تاریخ شریان حیاتی کشاورزی متمرکز در منطقه بوده‌است. رود مارون از کوه‌های راه باریک، سفید و گل گیلک در ۵۳ کیلومتری شمال غرب یاسوج سرچشمه می‌گیرد پس از تلاقی با رود اعلاء در چم هاشم با نام جراحی به راه خود ادامه می‌دهد و پس از مشروب کردن دشت رامهرمز و رامشیر و در کل پس از پیمودن مسافتی نزدیک به ۴۳۸ کیلومتر به خورموسی و خلیج فارس می‌ریزد. رود هندیجان یا زهره از کهگیلویه سرچشمه می‌گیرد و دو سرشاخه اصلی آن دو رود آب شیرین یا خیرآباد و آب شور یا شولستان است، این رود پس از گذر از هندیجان به خلیج فارس می‌ریزد. ویرایش تاریخ خوزستان ویرایش هخامنشی به دو ناحیه تقسیم می‌شد: بخش‌های شمال و شمال شرقی که انشان (انزان) نام داشت و سرزمینهای باصفا و کوهستان‌ها و جنگل‌های فراوانی را شامل بود و ناحیه جنوبی که دارای آب و هوای گرم و مرطوب و دشتهای حاصل‌خیز و جلگه‌ای جنوبی که دارای آب و هوای گرم و مرطوب و دشتهای حاصل‌خیز و جلگه‌ای سرسبز و پرآب بوده که به قاره‌ای کوچک و مستعد می‌مانست. بخش‌های جنوبی که «عیلام» نام داشته یادآور تمدنهای دیرینه خوزستان است و بشدت تحت تأثیر فرهنگ «میان‌رودان» بوده و جغرافیای وسیعی را شامل می‌شده که حد فاصل لرستان و خوزستان و سواحل خلیج فارس امروزی است. کوروش بزرگ (کوروش دوم) در انشان (فارس) و خوزستان آغاز شد و پایتخت هخامنشیان به شوش منتقل شد. استرابون» جغرافی‌دان عهد باستان، خوزستان را از حاصل‌خیزترین جلگه‌های جهان می‌داند. زیرا رودخانه‌های زیادی این دشت را آبیاری می‌کرده که امکان کشاورزی و آبادانی را در این منطقه میسر می‌ساخته‌است. شاید بر همین اساس بوده که عده‌ای بر این باورند که نام این سرزمین «هند» یا «اند» بوده که به معنی «جایی با آب‌های فراوان» است. احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم» تألیف «ابو عبدالله محمد بن احمد مقدسی» جهانگردی از بیت‌المقدس آمده‌است: ابن بطوطه» جهانگرد مراکشی می‌خوانیم: شوشتر) رسیدم که در قلمرو اتابک و سر حد بین دشت وکوهستان است. شهری بزرگ، زیبا، خرم و دارای پالیزهای نیکو و باغهای عالی است این شهر محاسن زیاد و بازارهای معتبر دارد و از شهرهای قدیمی است. در دو طرف رودخانه باغ قرار دارد و محاذی دروازه دسبول مانند بغداد و حله جسری از کشتیهای کوچک درست کرده‌اند، میوه در تستر فراوان است، خیرات و برکات این شهر بسیار و بازارهای آن در خوبی بی‌مانند می‌باشد.» دانشگاه جندی شاپور در این استان دال بر اهمیت و رونق این منطقه‌است که‌استادان بزرگ دانش پزشکی را از یونان، مصر، هند و روم گرد هم آورده بوده‌است. این دانشگاه را ساسانیان بنیان گذاردند. این دانشگاه پزشکی که به دستور شاپور اول (۲۴۱–۲۷۱ م) به سبب وجود آب و هوا و طبیعت پر نعمت و مناسب در گندی شاپور (نزدیک دزفول) ساخته شد. توسط شاپور دوم (ذوالاکتاف) مرمت و بازسازی گشت و در زمان انوشیروان تکمیل و توسعه یافت. دانشمندان و شاعران بزرگی همچون ابونواس حسن بن هانی اهوازی، که از ارکان شعر عرب است، عبداله بن میمون اهوازی، نوبخت اهوازی منجم و فرزندانش، جورجیس پسر بختشوع گندیشاپوری و شاعران شیعی، مانند ابن سکیت و دعبل خزائی که با اشعار خود ولایت و امامت را پاس داشته‌اند و زبان به مقاومت گشوده‌اند از همین منطقه برخاسته و در این دیار زندگی می‌کرده‌اند. اردوان پنجم به وسیله اردشیر بابکان حاکم فارس (بعداً اردشیر یکم ساسانی) در نبرد هرمزدگان واقع در استان خوزستان کنونی، شکست خورده و کشته می‌شود. طی این رویداد پادشاهی ۴۷۱ ساله اشکانیان پایان می‌پذیرد. ویرایش خوزستان در نقشه‌ای از اصطخری (سدهٔ ۱۰م) بصره در اوایل سال ۱۶ مغیره بن شعبه را از طرف خود مأمور فتح بلاد خوزستان کرد و مغیره به آسانی دهقانان ایرانی اهواز را به تسلیم و قبول جزیه وادار ساخت، اما عمر به علت حرکت زشتی که از مغیره روایت کردند او را از حکومت بصره برداشت و ابوموسی اشعری را به جای او فرستاد. ابوموسی دنباله فتوحات پیشینیان خود را گرفت و پس از چند رشته جنگ بلاد رامهرمز و شوش را مفتوح کرد. اما چون به شوشتر رسید به مقاومت هرمزان والی آنجا که در قلعه شهر متحصن بود برخورد، ناچار از خلیفه کمک خواست و عمر دستور داد که از کوفه عمار بن یاسر با لشگریانی به یاری ابوموسی برود. مدینه فرستاد. هرمزان به ظاهر پیش خلیفه اسلام آورد و عمر برای او وظیفه‌ای نیر مقرر داشت، اما چون بعدها به شرکت در قتل خلیفه و همدستی با ابولولو متهم شد مسلمین او را کشتند. ویرایش ریچارد فرای به خاطر تأثیر قوی عرب زبان‌های مهاجر به جنوب غربی این استان (مخصوصاً مهاجرت بنی کعب و بنی لام) از قرن ۱۶ تا ۱۹ میلادی، نام عربستان به این ناحیه‌استان از زمان صفویه اطلاق گردید تا اینکه در زمان رضا شاه پهلوی با نام خوزستان جایگزین شد که خط پایانی بر آرزوهای تجزیه طلبانه شیخ خزعل، رئیس قبیله کعب بود. قبایل عرب بیشتری از جنوب عراق به نوار مرزی جنوب غربی خوزستان مهاجرت کرده‌اند. فارسی باستان و پارسی میانه که در خوزستان و جنوب غربی ایران تکلم می‌شده (و هنوز می‌شود) «او» به «هو» قابل تغییر است؛ مانند «اورمزد» - «هورمزد» و «اوشمند» - «هوشمند» همچنانکه «هورداد و حورداد» را «خرداد» و «خورتات» نیز گفته‌اند. البته تا سالهای اخیر این اسامی را با حرف (ح) نیز می‌نوشته‌اند. از سوی دیگر «یاقوت حموی» واژه «خوز» را با نامهای «خوز» و «هوز» و «اهواز» و «هویزه» هم ریشه می‌داند. «اهواز» محرف واژه «آواز» و «اوجا» نیز هست که در کتیبه داریوش بیستون آورده شده و این نام در کتیبه نقش رستم «خواجا» یا «خوجا» حک شده که هزار سال پیش، مرکز حکومت نشین استان خوزستان بوده‌است. پس از هخامنشی، در دوران اشکانی، ساسانی و تمام دوران اسلامی شوشتر مرکز حکومتی خوزستان بوده‌است. در سال ۱۳۰۳ در پی شیوع بیماری وبا در شوشتر مرکز حکومتی خوزستان به شهر تازه تأسیس اهواز که در ان زمان به نام ناصرالدین شاه ناصریه خوانده می‌شد منتقل شد و تاکنون نیز اهواز است. «به هر حال به وسیله بیگانگان برای تعمیم نام عربستان و فراموش شدن کلمه خوزستان سعی بسیار به کار رفت. این وضع تا سال ۱۳۰۳ه‍. ش؛ که حکومت مرکزی موفق شد پس از چندین سال غفلت از امور خوزستان به آن ناحیه توجه کند، باقی بود. در این تاریخ نام عربستان به کلی از فرمانها و مکاتبه‌های دولتی حذف و به {نام قدیمی آن} خوزستان تغییر نام یافت.» جلال خالقی مطلق از این خطه با نام خوزیان یاد شده‌است. برای نمونه: شکر» و «نیشکر» نیز معنا می‌کنند. زیرا خاک حاصلخیز و بارور خوزستان، استعداد ویژه‌ای برای رشد این گیاه داشته و آنجا بهترین محصول نیشکر را به دست می‌داده‌است. پارسی میانه با عناوین «حبوجستان» و حوجستان است. همچنانکه در بعضی از گویشهای رایج در این استان «بختیاری» برای ادای حرف «خ» از «ح» نیز بهره می‌گیرند؛ بنابراین واژگان «اوج»، «هوز»، «هوج»، «حوز» و «خوز» در سیر تحول و تطور لفظی با پسوند «ستان» و «اوجستان» به تدریج بر اثر سایش تلفظ، از «هوجستان» به «خوزستان» تغییری یافته‌است.] در متون پارتی نیز واژه اشاره به همان نام خوزستان در دوران نوین دارد. فارسی باستان و پارسی میانه «او» به «هو» قابل تغییر است؛ مانند «اورمزد» - «هورمزد» و «اوشمند» - «هوشمند» همچنانکه «هورداد و حورداد» را «خرداد» و «خورتات» نیز گفته‌اند. ویرایش ویرایش عربی، که در نواحی کشیده شده از خلیج فارس و شط العرب به سوی شهر اهواز زندگی می‌کردند، و سخنگویان به گویش‌های ایرانی که در نواحی به سوی شمال غرب و کوهپایه‌های رشته کوه زاگرس ساکن بودند. عربی خوزستانی از نوع خلیج فارسی است، که به‌طور بنیادین فرقی با عربی کویتی ندارد. گرچه ارزیابی زبانی از خوزستان تاکنون انجام نشده، گویش‌های صحبت شده توسط ایرانی زبانان استان به نظر بر دو نوع می‌رسد: دزفولی- شوشتری، که در آن دو شهر بدان صحبت می‌شود، و زبان لری بختیاری که توسط عشایری که در مناطق کم ارتفاع خوزستان قشلاق می‌کنند و کسانی که در روستاها و شهرهایی چون آغاجاری، مسجدسلیمان، و رامهرمز زندگی می‌کنند، صحبت می‌شود. ویرایش خاک بختیاری، منتشر شده توسط دانشنامه ایرانیکا. ایرانیکا گستره سکونتگاه بختیاری‌ها را از فریدن تا اهواز معرفی می‌کند. بومیان خوزستان، مردم بومی فارس زبان شوشتر، دزفول، ماهشهر، هندیجان، رامهرمز، رامشیر (رام اردشیر)، زیدون، سربندر (قنواتی)، شادگان (قنواتی) از بازماندگان مردم شهرنشین باستان خوزستان هستند و هر کدام گویش مخصوص به خود دارند که با هم متفاوتند. عرب‌های خوزستان، طوایف عرب خوزستان همگی از دسته کوچ نشین، غیر ثابت و با اصل و نسب مشخص در شبه جزیره عربستان بودند. مهاجرت ایشان به جنوب غربی خوزستان از سده نهم ه‍.ق پس از دعوی سید محمد مشعشع از رؤسای قبایل عرب شبه جزیره عربستان، پس از فتح هویزه شروع گردید و تا زمان معاصر ادامه یافت. بزرگترین این طوایف بنی طرف است که حدود سیصد سال پیش پس از گذر از اروند رود وارد خوزستان شدند. در دهه‌های اخیر به ویژه از زمان جنگ به این سو، در برخی از شهرهای این منطقه نیز ساکن گردیدند. تا پیش از جنگ ایران و عراق عمده تمرکز جمعیتی عربهای خوزستان، شادگان، سوسنگرد، هویزه و روستاهای جنوب غربی خوزستان بود که پس از شروع جنگ، جنگ‌زدگان عرب در (بیشتر شهرکهای اطراف) شهرهای امیدیه، ماهشهر و اهواز سکنی یافتند. شهر صنعتی و تجاری خرمشهر که پس از جنگ کاملاً خالی از سکنه بوده‌است نیز محل اسکان جمعیت زیادی از عشایر عرب شد. بختیاریها که از هزاره‌های دور در خوزستان و عراق (تا سده‌های اولیه اسلامی) حضور داشته‌اند. شهرهای ایذه ،مسجد سلیمان، هفتکل ،باغملک ،اندیکا، لالی، سالند (سردشت دزفول)، صفی‌آباد، اهواز، قلعه خواجه، دهدز، رامهرمز، و.. به صورت اصلی و سایر شهرهای خوزستان نیز جمعیت قابل توجهی از ایشان را در خود دارند. طرح لباس اینان، ترسیمی از معبد چغازنبیل شوش است. بر خلاف نام استان چهار محال و بختیاری، مرکزیت جمعیتی اینان خوزستان است. مسجد سلیمان نیز به عنوان پایتخت بختیاری ایران شناخته می‌شود.] در نقشه‌های زمین‌شناسی، زمین‌های وسیعی از نیمه مرکزی خوزستان به سمت شمال و شرق، به نام کنگلومرای بختیاری شناخته می‌شود. اوکسیان (هوزیان) زمان هخامنشی که از سپاهیان ویژه امپراتوری ایران بوده‌اند تطبیق با ایشان دارد که به روایتی نام خوزستان نیز از نام ایشان گرفته شده‌است: پارسی‌ها (۲۷۰۰ سال قبل) با عیلامی‌ها (هالتامتی‌ها) درآمیختند و نژاد واحدی به وجود آوردند که بعدها در دوره‌های هخامنشی و ساسانی «هسی یا اوکسی یا خوزی یا هوزی» نامیده شدند و در سده ۶ هجری قمری به نام لر بزرگ، و در اوایل دوره صفویه، بختیاری خوانده شدند. لرها (لر کوچک)، قلمرو اینان که در سده‌های اولیه اسلامی نیز حضورشان در این منطقه گزارش شده، در منطقه شمال غرب خوزستان، ازشوش تا الوار در شمال اندیمشک امروزی بوده‌است و امروزه نیز تمرکز شهری جمعیتی ایشان نیز در اندیمشک، شوش، حسینیه و الواراست. (رج:همان منبع)) ] ویرایش ویرایش ویرایش خورشیدی نخستین چاه نفت ایران و خاورمیانه، توسط گروهی بریتانیایی به سرپرستی ویلیام ناکس دارسی در شهر مسجد سلیمان در خوزستان حفر و نفت از آن استخراج شد. این چاه که به «چاه شماره یک» مشهور است، نخستین چاه نفت در جهان است که از آن در مقیاس صنعتی، نفت استخراج شده، و اولین گام در تأسیس صنعت نفت ایران و شرکت نفت انگلوپرشین بوده‌است. چاه شماره یک هم‌اکنون به صورت موزه تحت مدیریت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب ایران (NISOC) اداره می‌شود. استان خوزستان غنی‌ترین استان ایران در زمینهٔ منابع نفت و گاز است که در حال حاضر عمدهٔ درآمد کشور از راه صدور این دو محصول حاصل می‌شود. نفت و گاز در خوزستان و تمامی مناطق نفتخیز در جنوب، غرب و شرق ایران است. پالایشگاه آبادان و پتروشیمی بندر امام و پتروشیمی ماهشهر از جمله صنایع وابسته به نفت در این استان هستند. لوله‌سازی خوزستان، گروه ملی صنعتی فولاد ایران، شرکت فولاد خوزستان، نورد کاویان اشاره کرد. استان تهران بزرگترین مصرف‌کنندهٔ انرژی در ایران باشد. نیروگاه‌های حرارتی و گازی استان عبارتند از رامین، زرگان، آبادان، خرمشهر و فجر. رود کارون تا بندری در شهر اهواز وجود داشت و بخشی از بار ترانزیت تجاری از این راه منتقل می‌شد. اما در پی عدم رسیدگی این کاربرد درحال حاضر منتفی است و کشتی‌رانی تجاری عملاً انجام نمی‌گیرد. بندرهای آبادان و خرمشهر (با دسترسی از رود بهمن‌شیر) و ماهشهر و بندر امام پیش از جنگ ایران و عراق از لحاظ تجاری اهمیت فراوانی داشتند و مجموعهٔ این بنادر با خط آهن خرمشهر-تهران، مسیر پراهمیتی برای حمل و نقل تجاری بود، اما در طول جنگ ایران و عراق، آسیب فراوانی دیدند و عملاً مخروبه و متروکه شدند و امروز با روندی بسیار کُند، به کسری از وضعیت سابق خود نزدیک می‌شوند. کارون، کرخه و هندیجان (زهره)، جراحی، مارون، اروندرود و دز که اکثراً جزو پرآب‌ترین رودهای ایران هستند و ساختار جلگه‌ای استان خوزستان، قابلیت بالقوهٔ کشاورزی فراوانی در آن ایجاد کرده‌است. جدا از کشاورزی سنتی و نیمه مکانیزهٔ محصولات سنتی (مثل برنج، گندم، مرکبات و صیفی‌جات)، نیشکر هم به صورت صنعتی در قالب طرح توسعه نیشکر و صنایع جانبی استان خوزستان در ابعاد جغرافیایی وسیعی کاشته شده و مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. از جمله صنایع جانبی قدیمی نیشکر در خوزستان، مجتمع کاغذسازی هفت‌تپه است که از دیرباز با استفاده از ضایعات نیشکر به تولید کاغذ می‌پردازد. ویرایش اندیمشک دزفول لالی اندیکا ایذه شوش گتوند شوشتر مسجدسلیمان دشت آزادگان هویزه اهواز باوی هفتکل باغ‌ملک رامشیر رامهرمز خرمشهر شادگان ماهشهر امیدیه بهبهان آبادان هندیجان سهم شهرستان‌های استان خوزستان از مجموع ۱۴۰۰۱۱۰۰ میلیون ریال سپرده بانکی در این استان در سال ۱۳۹۱ شهرستان و ۵۴ شهر و ۵۲ بخش و ۱۱۲ دهستان و ۳۸۸۰ آبادی مسکونی و ۲٬۵۱۴ آبادی غیر مسکونی می‌باشد. نگاه کنید به: فهرست کامل شهرهای خوزستان. شهرستان اهواز فارسی، عربی، شهرستان آبادان فارسی؛ عربی شهرستان آغاجاری فارسی، بختیاری، عربی شهرستان امیدیه فارسی، بختیاری، عربی شهرستان اندیکا بختیاری شهرستان اندیمشک گویش لری شهرستان ایذه بختیاری شهرستان باغ‌ملک بختیاری شهرستان باوی عربی، فارسی شوشتری شهرستان بندر ماهشهر فارسی، عربی، شهرستان بهبهان فارسی بهبهانی، فارسی معیار، بختیاری، شهرستان حمیدیه عربی شهرستان خرمشهر عربی، فارسی شهرستان دزفول فارسی دزفولی، بختیاری شهرستان دشت آزادگان عربی شهرستان رامشیر عربی، فارسی شهرستان رامهرمز بختیاری،عربی شهرستان شادگان عربی شهرستان شوش فارسی، عربی، بختیاری شهرستان شوشتر فارسی شوشتری، بختیاری شهرستان کارون عربی شهرستان گتوند بختیاری شهرستان لالی بختیاری شهرستان مسجدسلیمان بختیاری شهرستان هفتکل بختیاری شهرستان هندیجان فارسیعربی بندری شهرستان هویزه عربی ویرایش جزیره آبادان و جزیره مینو اشاره کرد. ویرایش فهرست آثار باستانی استان خوزستان ویرایش جنگ ایران و عراق همواره صحنه عملیاتهای گوناگون ایران برای بازپس‌گیری مناطق اشغال شده توسط نیروهای ارتش عراق بود. در آغاز جنگ شهرهایی چون آبادان، سوسنگرد، بستان، دزفول، اندیمشک، خرمشهر، و اهواز که مرکز استان بود مرتباً هدف حملات موشکی و توپخانه ارتش عراق قرار داشتند. جنگ هشت ساله دچار آسیب و خسارت فراوانی شد. اشغال طولانی‌مدت برخی مناطق استان، موشک‌باران دایمی برخی شهرها و حملات هوایی و زمینی به شهرهای دزفول، بستان، هویزه، سوسنگرد، اهواز، شوش، شوشتر، شادگان، اندیمشک و بسیاری از مناطق دیگر، همه و همه باعث آسیب‌های فراوان به سرمایه‌های طبیعی و انسانی و زیرساخت‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن شد. ویرایش فهرست آثار باستانی استان خوزستان چغازنبیل ثبت شده در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو سازه‌های آبی شوشتر (مجموعه آبشارها، آسیابها، پلها و سدهای باستانی) ثبت شده در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو قلعه سلاسل (شوشتر) کاخ آپادانا (شوش) بند میزان (شوشتر) پل بند لشکر (شوشتر) مسجد جامع شوشتر آرامگاه دانیال نبی (شوش) قلعه شوش برج کلاه فرنگی شوشتر (شوشتر) پل بند شادروان (شوشتر) آرامگاه یعقوب لیث معبد بردنشانده (مسجدسلیمان) صفه سر مسجد (مسجدسلیمان) آسیاب‌ها و آبشارها. بخشی از سازه‌های آبی شوشتر پل قدیم (دزفول) (با ۱۷ قرن سابقه) الیماییس ارجان (بهبهان) تپهٔ چغا در گتوند آتشگاه مسجدسلیمان شیرهای سنگی بختیاری ایذه (آیاپیر، آنزان، انشان، مالمیر) کول فرح (ایذه) اشکفت سلمان (ایذه) کلیسای ارامنه (آبادان) مسجد رنگونی‌ها (آبادان) موزه آبادان سینما تاج آبادان خانه بچاری (آبادان) ویرایش فهرست مشاهیر استان خوزستان ویرایش ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ استان خوزستان موجود است. استان خوزستان دارد. وبگاه‌استانداری خوزستان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان همشهری آنلاین: آشنایی با استان خوزستان «روستانت - خوزستان را بیشتر بشناسیم». ویرایش «تقسیمات کشوری». پورتال وزارت کشور. CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 «تقسیمات کشوری». پورتال وزارت کشور. r.m.savory,"khuzistan",Encyclopedia of islam,vol 5,page 80,brill,1986 «عکس روی دستنویس مانوی M 5569 در وبگاه فرهنگستان علوم برلین-براندِنبورگ». Depositum der BERLIN-BRANDENBURGISCHEN AKADEMIE DER WISSENSCHAFTEN in der STAATSBIBLIOTHEK ZU BERLIN - Preussischer Kulturbesitz Orientabteilung. «متن پارتی «مرگ مانی»، به نقل از وبگاه تیتوس، وابسته به دانشگاه گوتهٔ فرانکفورت». “Arabistan or Khuzistan”. (Taylor & Francis, Ltd. on behalf of International Society for Iranian Studies) 17, no. 2/3 (Spring–Summer 1984): 195–213. شابک: ‎۹۷۸-۹۶۴-۳۷۶-۷۶۳-۱، ص ۲۶ احسن التقاسیم، بخش دوم، ص ۶۰۵. [۱] ۴۰ درصد منابع آب سطحی کشور در خوزستان قرار دارد KARḴEH RIVER در Encyclopædia Iranica Encyclopædia Iranica ĀB-E DEZ در Encyclopædia Iranica جَرّاحی در دانشنامه جهان اسلام "IRAN v. PEOPLES OF IRAN (1) A General Survey" ʿARAB iv. Arab tribes of Iran",Encyclopædia Iranica,Vol. II, Fasc. 2, pp. 215-220 «The Archaeology of Elam: Formation and Transformation of an Ancient Iranian State (Cambridge World Archaeology)». «KHUZESTAN viii. Dialects – Encyclopaedia Iranica». خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): ، نوشته‌شده در ۱۴ شهریور ۱۳۹۷؛ بازدید در ۲۴ مهر ۱۳۹۷. «تولید شش درصد از برق کشور توسط نیروگاه رامین اهواز». سایت خبری شرکت توانیر، ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۲. «تولید ۲۸ هزار و ۱۰۸ گیگاوات ساعت برق در نیروگاه‌های خوزستان». سایت خبری شرکت توانیر، ۰۱ اردیبهشت ۱۳۹۲. سالنامه آماری خوزستان در سال ۱۳۹۱ «جزایر استان خوزستان|جزایر استان خوزستان در خلیج فارس». «قدیمی‌ترین پل جهان در دزفول - تبیان». مرکزاهواز شهرستان‌هاآبادان آغاجاری امیدیه اندیکا اندیمشک اهواز ایذه باغ‌ملک باوی بهبهان حمیدیه خرمشهر دزفول دشت آزادگان رامشیر رامهرمز شادگان شوش شوشتر کارون گتوند لالی ماهشهر مسجدسلیمان هفتکل هندیجان هویزه شهرهاآبادان آبژدان آزادی آغاجاری ابوحمیظه اروندکنار الوان الهایی امیدیه اندیمشک اهواز ایذه باغ‌ملک بستان بندر امام خمینی بندر ماهشهر بهبهان بیدروبه ترکالکی تشان جایزان جنت‌مکان چم‌گلک چمران حر ریاحی حسینیه حمزه حمیدیه خرمشهر خنافره دارخوین دزآب دزفول دهدز رامشیر رامهرمز ربیع رفیع زهره سالند سرداران سردشت سوسنگرد سیاه‌منصور شادگان شاوور شرافت شوش شوشتر شیبان شیرین‌شهر صفی‌آباد صیدون (ایران) فتح‌المبین قلعه‌تل قلعه خواجه کوت عبدالله کنعان کوت سیدنعیم گتوند گلگیر لالی مسجدسلیمان مقاومت ملاثانی منصوریه میانرود مینوشهر میداود هفتکل هندیجان هویزه ویس جاذبه‌های گردشگریمعبد چغازنبیل مجموعه آبشارهای شوشتر آرامگاه یعقوب لیث آسیاب های آبی دزفول آبشار شوی آرامگاه دانیال نبی اولین چاه نفت ایران ایوان کرخه بازار کهنه (دزفول) پارک ملی دز بند میزان پل بند لشکر پل سفید اهواز پل قدیم (دزفول) پل و سد شادروان شوشتر تالاب شادگان تالاب هور العظیم تپه چغامیش تفریحگاه ساحلی دز (علی کله) دریاچه سد دز دریاچه سد کرخه دانشگاه گندی‌شاپور سد دز سد کرخه شوش (شهر باستانی) شهر باستانی آسک کاخ آپادانا قلعه ارجان قلعه سلاسل قلعه شوش قلعه داودختر محوطه باستانی هفت تپه مسجد جامع خرمشهر مسجد جامع (دزفول) مزار رودبند(دزفول) مسجد رنگونی ها (آبادان) موزه آبادان دانشگاه نفت پل کوت سید صالح مسجد پل فولاد محوطه تاریخی حمیدیه قدمگاه خضر نبی (ع) استان‌های ایرانآذربایجان شرقی آذربایجان غربی اردبیل اصفهان البرز ایلام بوشهر تهران چهارمحال و بختیاری خراسان جنوبی خراسان رضوی خراسان شمالی زنجان سمنان سیستان و بلوچستان فارس قزوین قم کردستان کرمان کرمانشاه کهگیلویه و بویراحمد گلستان گیلان لرستان مازندران مرکزی هرمزگان همدان یزد ساسانیانپایتخت آدُر بایگان آسورستان الان بلاسگان تا کافکوف و در الان‌ها ابرشهر ارمن پرتیکن ویروزان پارت* پهله پارس تورستان سگستان ری کرمان کوشان‌شهر تا پَشکبور گرگان مای مرو مازون‌شهر مکوران میشان نودشیرگان هریو هند پارسی میانه هستند. (برگرفته از سنگ‌نبشته شاپور یکم در نقش رستم) خوزستانابوذر امام خمینی رازی سلامت شفا طالقانی گلستان امیرالمومنین امیرکبیر کرمی نفت ۵۷۸ ارتش بقایی بقایی ۲ فاطمه الزهرا آپادانا آریا اروند بوستان مهر امام خمینی (آبادان) طالقانی (آبادان) بهشتی (آبادان) ۱۷ شهریور (آبادان) اشرفی اصفهانی (آغاجاری) امام رضا (امیدیه) شهید ایرانپور نفت (امیدیه) امام علی (اندیمشک) شهدا (ایذه) طباطبایی (باغملک) راه زینب (بندر امام خمینی) شهیدزاده (بهبهان) فریده بهبهانی (بهبهان) مصطفی خمینی (بهبهان) ولی عصر (خرمشهر) گنجویان (دزفول) نبوی (دزفول) پایگاه چهارم شکاری (دزفول) ۵۸۰ ارتش (دزفول) چمران (دشت آزادگان) حضرت رسول (رامشیر) امام خمینی (رامهرمز) معرفی زاده (شادگان) نظام مافی (شوش) الهادی (شوشتر) خاتم الانبیا (شوشتر) شهدا (شوشتر) سینا (کوت عبدالله) امید (لالی) حاجیه نرگس (ماهشهر) پتروشیمی (ماهشهر) تأمین اجتماعی (ماهشهر) ۲۲ بهمن (مسجدسلیمان) شهدا (هندیجان) نیروگاه‌های هسته‌ایمرکزینیروگاه آب سنگین اراکبوشهرنیروگاه هسته‌ای بوشهرنیروگاه هسته‌ای دارخوین https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=استان_خوزستان&oldid=24813675» رده‌ها: اختلاف‌ها در بی‌طرفی از نوامبر ۲۰۱۸بیمارستان‌های استان خوزستاناستان خوزستاناستان‌های ایراناستان‌های شاهنشاهی ساسانیجنگ ایران و عراقهلال حاصل‌خیزمقاله‌های نیازمند ارجاع‌های اضافیهمه مقاله‌های نیازمند ارجاع‌های اضافیاختلاف نظر بر سر درستیهمه اختلاف‌ها بر سر درستیهمه اختلاف‌ها در بی‌طرفیمختصات در ویکی‌دادهوبگاه رسمی ناموجود در ویکی‌دادههمه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبعصفحه‌های شامل الگوی مدرک همراه پارامترهای بددانستهانبار رده با پیوند محلی مشابه در ویکی‌داده بحثمشارکت‌هاایجاد حساب کاربریورود مقالهبحث خواندنویرایشنمایش تاریخچه صفحهٔ اصلیرویدادهای کنونیمقالهٔ تصادفیکمک مالی تغییرات اخیرویکی‌نویس شوید!راهنماتماس با ویکی‌پدیا ایجاد کتابدریافت به‌صورت PDFنسخهٔ قابل چاپ ویکی‌انبارویکی‌سفر پیوندها به این صفحهتغییرات مرتبطبارگذاری پروندهصفحه‌های ویژهپیوند پایداراطلاعات صفحهآیتم ویکی‌دادهیادکرد پیوند این مقاله العربيةمصرىAsturianuAzərbaycancaتۆرکجهБеларуская (тарашкевіца)‎БългарскиবাংলাBrezhonegCatalàCebuanoکوردیČeštinaCymraegDanskDeutschZazakiΕλληνικάEnglishEsperantoEspañolEestiEuskaraSuomiFrançaisעבריתहिन्दीHrvatskiMagyarՀայերենBahasa IndonesiaItaliano日本語ქართულიQaraqalpaqsha한국어KurdîLatinaلۊری شومالیLietuviųLatviešuМакедонскиमराठीBahasa Melayuनेपाल भाषाNederlandsNorsk nynorskNorskOccitanИронਪੰਜਾਬੀPolskiپنجابیپښتوPortuguêsРусскийScotsSrpskohrvatski / српскохрватскиSimple EnglishSvenskaТоҷикӣTürkçeУкраїнськаاردوOʻzbekcha/ўзбекчаTiếng ViệtWinaray中文文言粵語 ویرایش پیوندها مجوز Creative Commons Attribution/Share-Alike در دسترس است؛ برای جزئیات بیشتر شرایط استفاده را بخوانید. ویکی‌پدیا® علامتی تجاری متعلق به سازمان غیرانتفاعی بنیاد ویکی‌مدیا است. سیاست محرمانگی دربارهٔ ویکی‌پدیا تکذیب‌نامه‌ها توسعه‌دهندگان اظهارنامهٔ کوکی نمای تلفن همراه

استانداران جدید از برنامه های خود می‌گویند/ ببینید
Posted on Thursday January 01, 1970

خبرگزاری برنا-5 دقيقه پيش

گزارش ۹۰ صفحه‌ای کمیسیون ویژه مستقل کنگره آمریکا و اذعان به افول توان نظامی این کشور
Posted on Thursday January 01, 1970

خبرگزاری دانشجو-6 دقيقه پيش

احضار ظریف به مجلس/ نمایندگان در انتظار شفاف سازی وزیر امور خارجه
Posted on Thursday January 01, 1970

افکار نیوز-12 دقيقه پيش

واکنش کریمی قدوسی به اظهارات ظریف درباره پولشویی
Posted on Thursday January 01, 1970

مشرق نیوز-12 دقيقه پيش

آخرین عکس سلطان سکه پیش از اعدام
Posted on Thursday January 01, 1970

اقتصاد نیوز-13 دقيقه پيش

دغدغه‌های بازیکنان تیم‌ ملی‌ امید
Posted on Thursday January 01, 1970

پارس نیوز-2 دقيقه پيش

واکنش استقلال به دادن کاپ سوپرجام به پرسپولیس
Posted on Thursday January 01, 1970

مشرق نیوز-3 دقيقه پيش

معرفی داوران دیدار ایران و ترینیداد/ شاگردان کی روش سرخپوش شدند
Posted on Thursday January 01, 1970

خبرگزاری مهر-4 دقيقه پيش

اطلاعیه نایب رئیس بانوان برای تیم‌های حاضر در لیگ برتر والیبال
Posted on Thursday January 01, 1970

خبرگزاری برنا-5 دقيقه پيش

کشتی فرنگی قهرمانی زیر 23 سال جهان|ارسلان حذف شد/ ابراهیمی به دیدار رده‌بندی راه یافت
Posted on Thursday January 01, 1970

خبرگزاری تسنیم-6 دقيقه پيش

ویدئو؛ حرکات برتر هفته دوازدهم لا لیگا اسپانیا
Posted on Thursday January 01, 1970

ورزش 11-6 دقيقه پيش

فیفا استعفای تاج را تحت هیچ شرایطی نمی‎پذیرد
Posted on Thursday January 01, 1970

افکار نیوز-6 دقيقه پيش

محسن‌نژاد، ابراهیمی و حیدری برای کسب مدال برنز به روی تشک می‌روند
Posted on Thursday January 01, 1970

خبرگزاری برنا-7 دقيقه پيش

ظاهر جدید و متفاوت ستاره بلژیکی منچستر یونایتد + عکس
Posted on Thursday January 01, 1970

ورزش 11-8 دقيقه پيش

لوپتگی در رئال مادرید بد شانس بود!
Posted on Thursday January 01, 1970

ورزش 11-8 دقيقه پيش

پربازدیدترین مطالب

کد پربازدیدترین

تصویر ثابت

هدایت به بالای صفحه